Prosiect Diogelu Ffanddiwyllianau

Oes gennych chi ffangylchgronnau, ehedau ffanyddol, cofiannau papur, neu raglennu confensiwn ni allwch cadw, ond ni hoffwch eu taflu más? Gall yr OTW (Mudiad Cyfryngau Trawsffurfiadwy) helpu!

Arolwg

Mae’r “Fan Culture Preservation Project” (Prosiect Diogelu Ffanddiwyllianau) yn bartneriaeth rhwng yr OTW a’r adran Casgliadau Arbennig yn Llyfrgelloedd Prif Ysgol Iowa sydd wedi’i cyflwyno er mwyn diogelu gwrthrychau ffanyddol fel cylchgronnau llythyrol, ffangylchgronnau, a chyfryngau a gwrthrychau ffanyddol an-ddigidol eraill.

Mae’r OTW wedi helpu ffaniau i sefydlu casgladau enwedig ym Mhrif Ysgol Iowa (gwelwch tudalen ”Cagliadau Cysylltiedig i Deyrnas Ffanyddol” y llyfrgell); gall ffaniau nad ydynt eisiau cael eu henwi cyfrannu at gasgliad cyffredin yr OTW (”Casgliad Ffancylchgronnau a Ffanstorïau yr OTW”).

Cysylltwch â’r pwyllgor ”Open Doors” (Drysau Agored) am fwy o wybodaeth amdan cyfrannu ffangylchgronnau neu gwrthrychau ffandiwylliant eraill i’r Prosiect Diogelu Ffanddiwyllianau. (Gall prosiectau eraill yr OTW fel yr “Archive Of Our Own – AO3” (Archif Ein Hun), Ffanllên, a gall y prosiect Drysau Agored helpu chi i ddiogelu ffangyfryngau neu gwrthrychau ffanyddol digidol.)

Pam yw diogelwch ffanddiwyllianau yn bwysig?

Fel nodyr Greg Prickman, Cynorthwÿdd Pennaeth o Gasgliadau Arbennig ym Mhrif Ysgol Iowa “mae ffanddiwyllianau yn cyn-ddyddio ac yn rhagwel ein diwylliant ailgymysgu stwnsio ar y we.” Mae gen yr adran Casgliadau Arbennig diddordeb cryf mewn diogelu ffangylchgronnau a ffanddiwylliannau: mae Prif Ysgol Iowa barod yn gartref i gasgliad enfawr (250,000) o ffangylchgronnau ffantasi, ffuglen gwyddonol a chymdeithas wasg amatur, ac hefyd casgliad o ffangylchgronnau Riot Grrl a ffangylchgronnau cerddoriaeth cyfrin.

Mae diogelu a chynhali “ffangyfryngau trawsffurfiol a’r cymunedau arloesol ble maent yn eu dod”, yng nghalon cenhadaeth yr OTW. Cylchgronnau llythyrol a ffangylchgronnau yw’r gwrthrychau pendant (a thystiolaeth o fodoliad) o’r natur hir-dymor ein ffangymunedau, a llawer ohonynt sydd yn hanesyddol yn gyfrinachol. Wrth i’n gweithiau cael eu colli, a phobl yn gadael neu yn marw, mae’r hanes hynny yn diflannu.

Mae’r OTW hefyd yn credu mewn “gwneud gweithgareddau ffanyddol mor hygyrchol a sy’n bosib i bawb sydd eisiau cymryd rhan.” Trwy bartneru â Phrif Ysgol Iowa, llyfrgell ymchwil penodol, rydym yn helpu rhoi’r gwrthrychau ffandiylliant rhain mewn le canolig, hygyrchol a ddi-elw. Nid yn unig oes gan Brif Ysgol Iowa y cyflysterau i anfon allan llungopïau, ond rydym hefyd yn edrych at ddewisau digidol felly gall ffaniau ac ysgolorion nad ydynt gallu mynd iddynt yn gorfforol gall cael at y deunyddiau.

Casgliadau

Y cyfraniad gyntaf fawr a chaiff ei drefnu gan yr OTW oedd yr Archifau Ffangylchronnau, sef casgliad o dros 3,000 o gylchronnau classurol oedd cyn yn cael eu cadw yn Santa Barbara, Califfornia, yn yr Unol Dalaethau–dros 62 o focsys! Oedd yr OTW medru helpu’r archifydd a oedd yn ymddeoli, Ming Wathne, archebu a diogeli y casgliad werthfawr hon. Mae’r adran Casgliadau Arbennig yn bresennol yn trefnu a bocsio cylchgronnu Ming. Pan caiff hynny ei chwblhau, bydd teitlau yn Casgliad Archif Ffangylchgronnau yn cael ei rhestru mewn cymorth darganfod ar wefan yr adran Casgliadau Arbennig. Rydym yn bresennol yn helpu ffaniau hir-dymor eraill cyfrannu eu casgliadau i’r llyfrgell.

Gallwch gweld ein rhestr tyfiedig o gasgliadau isod, neu gallwch ymweld â ”Chasgliadau sy’n ymwneud â Theyrnassoedd Ffanyddol” Llyfrgellau Prifysgol Iowa.

  • Casgliad Archif Ffangylchgronnau Mariellen (Ming) Wathne (2009)
    Mae’r Cagliad Archif Ffangylchgronnau yn cynnwys miloedd o ffangylchgronnau sy’n canolbwyntio ar Star Wars a chaiff eu casglu’n gwreiddiol gan Lucasfilm Ltd., sef cynhyrchydd y gyfres Star Wars. Caiff y gasgliad hon ei chynnig i ffaniau yn yr 1990au, a wnaeth ffan o Galiffornia o’r enw Mariellen Wathne ei dderbyn a chreu llyfrgell benthyca i ddarparu cylchgronnau i ffaniau. Yn ychwanegol i ffangylchgronnau Star Wars, mae yna hefyd sawl ffangylchgronnau sy’n ymwneud â Star Trek, yn cynnwys darnau cynnar mwyaf pwysig. (Mae cronfa mewn cof Ming Wathne wedi’i creu ym Mhrifysgol Iowa i cefnogi’r gasgliad. Gweld y post hyn am fwy o wybodaeth.)
  • Casgliad Celeste Hotaling-Lyons (2009)
    Casgliad o gannoedd o ffangylchgronnau o’r 1970au hwyr i’r 1990au cynnar, yn cynnwys teyrnassoedd fel Blake’s 7, Sherlock Holmes, Dr. Who, Star Wars, Star Trek, Max Headroom, a Forever Knight.
  • Casgliad Susan Hill (2009)
    Mae casgliad Susan Hillyn cynnwys nifer o fancylchgronnau a cylchgronnau llythyrol Blake’s 7 Prydeinig, ac hefyd rhai o deyrnassoedd arall a rhai cylchgronnau amlgyfrwng o’r 1990au. Mae’r casgliadau hefyd yn cynnwys rhaglennu a deunydd confensiwn arall o MediaWest ac InConJunction, ac hefyd copi o “The Professional’s Drinking Game” (Gem Yfed Y Proffesiynol)
  • Casgliad Gwylwyddion CIS o Ffangyfryngau “Highlander” (2009)
    Mae’r casgliad “Highlander: The Series” hon yn cynnwys meistrau print a chopïau o “The Prize” (Y Gwobr), sef cylchlythyr a cynhyrchir gan y ffanrŵp “Watchers of CIS” (Gwylyddion CIS). Mae yna hefyd deunyddiau cyhoeddusrwydd, catalogau nwyddau, darnau newyddion a ffanwrthrychau arall sydd eu ymwnued â “Highlander”.
  • Casgliad Brian Knapp (2009)
    Mae hyn yn cagliad fawr o ffangylchronnau classurol o’r 1970au a’r 1980au cynnar. Mae hyn yn cynnwys teitlau fel ”The Green Dome” (The Prisoner) (Y Gromen Werdd (Y Carcharydd)), ”Locus”, Menagerie”, “Spockanalia”, “Future Wings” (Aden Dyfodol), “The Goddess Uhura” (Y Duwies Uhura), a ”Kraith Collected Volumes 1 – 6 (Cyfrolau Casgliedig 1-6 Kraith). Gwrthrychau penodedig eraill yn cynnwys “Sing A Song of Trekkin (A Fun-Filled Folio of 20 Trekker ‘Filk’ Songs)” (Canu Cân o Drecio (Ffolio Hwylus o 20 o Ganeuon Ffanyddol Treccydd), a sawl blwyddyn o gylchgronnau blynyddol o’r J.D.I.F.C. (“James Doohan International Fan Club” (Clwb Ffaniau Rhyngwladol James Doohan)), ac hefyd rhaglennu cofrodd o I-Con, Arisia, MiniTrekCon, Creation Con ’79, a New York Star Trek ’76.
  • Casgliad Debbie Hoover (2009)
    23 focsys mawr o ffangylchgronnau–bron 1500– yn dyddio o’r 1970au hwyr/1980au cynnar i heddiw. Star Trek, Star Wars, sawl sioe heddlu, Stargate, X-files a Robin Hood.
  • Casgliad Morgan Dawn (2010; mewn proses)
    *Llyfrgell Cylchol a Casgliad Ffancylchgronnau “The Professionals” (Y Profesiynyddion), oedd casgliad o ffanstorïau Professionals a oedd yn cael ei ddarparu trwy rwydweithiau preifat yn yr 1980au a’r 1990au.
    *Mae Casgliad Ffangylchgronnau a Ffanfideöau Morgan Dawn yn cynnwys ffanstorïau a ffanfideöau.
  • Casgliad Susan M. Garrett (2010; mewn proses)
    Catalog i ddilyn!
  • Cyfraniadau i gasgliad cyffredinol yr OTW
    * ”UMF: The ‘Zine for the Creative Duranie” (UMF: Ffangylchgrawn ar gyfer y ffan Duran Duran Creadigol) oedd ffangylchgrawn a oedd yn seiliedig ar ffanstorïau Duran Duran. Rhedir y cylchgrawn am deg argraffiad, o 1993 i 1998. Yn bresennol, rydym yn dal cyhoeddiadau 3, 5, a 6.
    * Casgliad o ffangylchgronnau, y rhan fwyaf sydd yn ”Kung Fu: The Legend Continues” (Kung Fŵ: Parharir y Chwedl) a ”Quantum Leap” (Naid Cwantwm), ac hefyd ffancylchgronnau arall o MacGyver, Rat Patrol, (Patrôl Llygod Fawr) a ffangylchgronnau amdan sioeau gorllewinol.
    * Casliad o fangylchgronnau amldeyrnas (e.g. Storm Signs (Arwyddion Storm), Wounded Heroes (Arwyr Cleifiedig)), ”Quantum Leap” (yn cynnwys sawl argraffiad o ”The Angel and the Dreamer” (Yr Angel a’r Breuddwydydd), ”Quantum Instability” (Ansefydlrwydd Cwantwm), ac eraill), Sentinel, a ”Due South”.
    * Cagliad o ffangylchgronnau mewn nifer o deyrnassoedd, yn cynnwys: “Alias Smith & Jones”, “Blake’s 7”, “Voyage to the Bottom of the Sea” (Mordaith i Gwaelod y Môr), Highlander, Sentinel, ac amlgyfryngau.
    * Casgliad o cylchgronnau mewn nifer o deyrnassoedd, yn cynnwys “The Real Ghostbusters” (Y Brwydron Ysbryd Go Iawn) a’r “The Man From UNCLE” (Y Dyn O UNCLE), ac hefyd sawl antholeg amlgyfrwng.
    * Casgliad o cylchgronnau llythyrol ”Simon and Simon” a chylchgronnau ffuglen o sawl deyrnas; mae’r cylchgronnau rhain yn dod yn gwreiddiol o gasgliad Alison Wilson, a oedd yn sawl deyrnas ffanyddol tan ei marwolaeth yn y 1990au hwyr. Ffan ac awdur ffanstorïau brwdfrydig, caiff hi ei cyfeirio at yn ”Textual Poachers” (Herwhelydd Testunol) gan Henry Jenkins.
    * Casgliad o cylchgronnau X-Files, Buffy, DS9, a Blake’s 7 wedi’i cyfrannu gan Joanna Lowenstein mewn cof Beth Kiedrowicz, ffab gyfryngau a mynychydd cyson o WisCon. Mae’r cylchgronnau rhain yn dod yn wreiddiol o gasgliad Beth.

Darllen Mwy

Cyflwyno’r Prosiect Diogelu Ffandiwylliannau, Mehefin 17eg, 2009.
Mae Prif Ysgol Iowa yn derbyn miloedd o ‘ffangylchgronnau’ ffuglen gwyddonol, Gorffenaf 5ed, 2009, Gwasg Cysyllltiol.
Prif Ysgol Iowa yn caffael ffangylchgronnau ‘Star Trek,’ ‘Star Wars’, Dinesydd Gwasg Dinas Iowa, Gorffenaf 2il, 2009.

Holiadau Cyffredin Diogelu Ffandiwylliannau

  • Os mae gen i deunyddiau i gyfrannu, pwy dylaf siarad i?
    Cysylltwch â Drysau Agored am fwy o gymorth am gyfrannu at y prosiect.
  • Mae gen i focsys [neu silffau/ystafelloedd/tai] llawn ffangylchgronnau! Ni allai fforddio i’w bostio i Iowa! Esgyrn Dafydd, ni allai ei symud i’r swyddfa post!
    Gallem ni helpu! Gall y Prosiect Diogelu Ffanddiwyllianau trefnu nid yn unig pris postio ond hefyd codiad cyfranniadau. Paid gadael pris neu faint eich atal o gyfrannu.
  • A fydd archifau ar gael mewn ffordd digidol?
    Bydd yr OTW a Phrif Ysgol Iowa yn archwilio ffyrdd i wneud rhai deunyddiau yn hygyrchol yn digidol, felly all ffaniau sydd eisiau ei weld gallu ei hyfyrchu, hyd yn oed os na allent fynd i Iowa. Gobeithiym byddym gallu cysylltu â nifer o awduron o’r storïau rhain i gael ei caniatâd i rhannu eu gwaith yn fwy eang ar-lein.
  • Beth am preifatrwydd ffanyddol? Mae nifer o ffaniau wedi cyhoeddi storïau o dan eu henwau gyfreithiol.
    Mae parchu hawl ffaniau i breifatrwydd yw’r blaenoriaeth i Brif Ysgol Iowa a’r OTW. Mae rhestriadau cyhoeddus nodweddiadol fel arfer yn cynnwys dim ond teitl y gylchrawn a’i deyrnas (fel hyn: “Blake’s Seven”: Yr Ochr Arall 1, 3 [1986-1987]), yr un ffordd caiff cylchgrawn ei rhestru mewn catalog llyfrell. Er hynny, hoffym cael caniatâd o awduron a golygydd unigol i rhannu ei cynnwys yn fwy eang ar-lein.
  • A allaf benthyg y deunyddiau rhain trwy raglen benthyciad rhyng-lyfrgellol?
    Bydd y deunyddiau yn y gasgliad yn aros ym Mhrif Ysgol Iowa. Er hynny, mae’r adran Casgliadau Arbennig yn hapus i lungopïo ax anfon i fynnu at 100 llungopi i ysgoloryddion neu phartïau eraill sydd â diddordeb at bris o tua $0.25 (UD) y dudalen, yn gyson a’i broses cyffredinol. Bydd ffaniau tu fás yr Unol Dalaethau yn talu’r un pris y dudalen, ond efallai byddynt yn cael ei ofyn i talu fwy am bostio.
  • Oes gan y Prosiect Diogelu Ffanddiwylliannau unrhyw meini prawf amdan cyfraniadau wedi’i seilio ar iaith neu wlad tarddiad?
    Na: mae’r Prosiect Diogelu Ffanddiwyllianau Phrif Ysgol Iowa gyda diddordeb mewn caslu deunyddiau ffanyddol o ffaniau o gwmpas y byd, yn cynnwys deunyddiau sydd ddim yn Saesneg neu nad ydynt yn dod o wlad sy’n siarad Saesneg fel mamiaith. Er hynny, fel gyda cyfraniadau o’r Unol Dalaethau, bydd ein gallu i helpu â phris postio yn dibynnu ar adnoddau sydd ar gael.
  • A allai gadael fy nhasgliad ffanyddol i’r prosiect hon yn fy ewyllys?
    Gallwch. Fe allem ni helpu gyda geirfa cywir ar gyfer becweddau.